Nhiều người, đặc biệt là sinh viên hoặc những người lao động, đôi khi cho người khác mượn Căn cước công dân (CCCD) để đăng ký SIM hoặc mở tài khoản ngân hàng. Động cơ của họ có thể là vì cảm thấy nể nhân, muốn giúp đỡ bạn bè, hoặc thậm chí là vì một số lợi ích nhỏ. Tuy nhiên, hành vi này lại ẩn chứa những rủi ro pháp lý rất lớn mà nhiều người chưa nhận thức rõ. Nếu tài khoản được mở bằng CCCD của bạn bị sử dụng cho các hoạt động lừa đảo hoặc rửa tiền, bạn có thể phải chịu trách nhiệm pháp luật? Trang Trắng sẽ giúp bạn hiểu rõ những điều cần biết về vấn đề này.
Khi nào bạn bị coi là đồng phạm?
Theo quy định pháp luật, nếu bạn cho người khác mượn CCCD để mở tài khoản ngân hàng hoặc đăng ký SIM và biết rõ rằng tài khoản này sẽ được dùng để thực hiện các hành vi phạm tội như lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc rửa tiền, thì bạn sẽ bị xem là đồng phạm với người thực hiện hành vi phạm tội.
Theo Điều 17 Bộ Luật Hình Sự, đồng phạm là những người cùng cố ý thực hiện một tội phạm. Điều này có nghĩa là bạn phải:
- Biết trước rằng hành vi này là phạm tội
- Chủ động cho phép hoặc hỗ trợ người khác sử dụng CCCD của mình
- Có ý định cùng thực hiện tội phạm
Khi những điều kiện này được thỏa mãn, bạn sẽ phải chịu cùng trách nhiệm hình sự với người thực hiện hành vi lừa đảo hoặc rửa tiền. Hình phạt có thể rất nặng, từ phạt tiền đến tù.
Trường hợp bạn không biết trước
Nếu bạn cho mượn CCCD nhưng hoàn toàn không biết rằng nó sẽ được dùng để thực hiện các hành vi phạm tội, thì theo pháp luật, bạn sẽ không bị xem là đồng phạm. Lý do là vì không có yếu tố cố ý cùng thực hiện tội phạm - đó là điều kiện bắt buộc để coi ai đó là đồng phạm.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bạn hoàn toàn không chịu trách nhiệm pháp luật trong mọi trường hợp. Bạn vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội độc lập khác, chẳng hạn như:
- Tội che giấu tội phạm: Nếu sau khi phát hiện tài khoản được dùng để phạm tội, bạn lại cố ý giúp che giấu, không tố giác hoặc cản trở quá trình điều tra
- Tội không tố giác tội phạm: Nếu bạn biết người khác sử dụng CCCD của mình để phạm tội nhưng không báo cáo cho cơ quan chức năng
- Các tội phạm liên quan khác tùy thuộc vào hành động cụ thể của bạn
Vì vậy, ngay cả khi bạn không biết trước, việc phát hiện ra sự thật sau đó lại không tố giác cũng có thể đưa bạn vào vòng lao lý.
Những rủi ro khác bạn cần biết
Ngoài trách nhiệm hình sự, cho mượn CCCD còn có thể gây ra nhiều rủi ro khác:
- Ảnh hưởng đến tín dụng: Nếu tài khoản bị sử dụng để vay tiền hoặc tạo nợ, điều này sẽ ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng của bạn
- Mất tiền hoặc tài sản: Tài khoản có thể bị dùng để chuyển tiền, gây thiệt hại cho những người bị lừa đảo, và bạn có thể bị yêu cầu bồi thường
- Rắc rối pháp lý kéo dài: Việc điều tra, xử lý có thể mất thời gian dài và ảnh hưởng đến cuộc sống, công việc, học tập của bạn
- Khó tìm việc trong tương lai: Khi bạn có tiền sử liên quan đến các vụ lừa đảo hoặc rửa tiền, nhiều nhà tuyển dụng sẽ do dự
Cách bảo vệ chính mình
Để tránh những rủi ro trên, bạn nên:
- Tuyệt đối không cho mượn CCCD cho bất kỳ ai, dù là bạn bè hoặc người thân, trừ những trường hợp thực sự cần thiết và có sự xác nhận rõ ràng từ cơ quan chức năng
- Giữ CCCD an toàn như một tài sản quý giá của mình
- Kiểm tra thường xuyên các tài khoản ngân hàng hoặc số SIM được đăng ký dưới tên mình để phát hiện bất thường sớm
- Báo cáo ngay cho cơ quan chức năng nếu phát hiện CCCD của mình bị mất hoặc bị sử dụng trái phép
Lời khuyên từ Trang Trắng: Cho mượn CCCD có vẻ như một việc nhỏ, nhưng nó có thể dẫn đến những hậu quả pháp luật rất nghiêm trọng. Dù động cơ của bạn có tốt đến đâu, việc này vẫn có thể khiến bạn trở thành "nạn nhân" của các hoạt động phạm tội. Trang Trắng khuyến cáo mọi người nên hiểu rõ những rủi ro này và tuyệt đối không cho mượn chứng minh thư nhân dân hoặc căn cước công dân cho bất kỳ ai. Nếu bạn phát hiện CCCD của mình bị sử dụng trái phép, hãy liên hệ ngay với cơ quan công an hoặc sử dụng các dịch vụ kiểm tra số điện thoại, thông tin cá nhân trên Trang Trắng để bảo vệ quyền lợi của mình.