- lừa đảo online
- phòng chống lừa đảo
- an toàn mạng
- Tết Nguyên đán
- bảo vệ thông tin cá nhân
Cách nhận biết và phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo online dịp Tết
Dịp Tết, các thủ đoạn lừa đảo qua mạng ngày càng tinh vi. Trang Trắng hướng dẫn cách nhận biết và bảo vệ bản thân khỏi những chiêu lừa phổ biến.
Dịp Tết Nguyên đán, nhu cầu đi lại, về quê, thăm thân và du lịch của người dân tăng cao. Chính lúc này, các đối tượng lừa đảo tận dụng tâm lý vội vã, cần cầu của mọi người để triển khai những thủ đoạn chiếm đoạt tài sản tinh vi qua không gian mạng. Những chiêu trò này không chỉ làm mất tiền mà còn có thể gây rò rỉ thông tin cá nhân, chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng. Hiểu rõ những cách thức này giúp bạn bảo vệ bản thân và gia đình một cách hiệu quả.
Những thủ đoạn lừa đảo phổ biến qua mạng
Một trong những chiêu lừa được sử dụng rộng rãi nhất là giả mạo các đại lý vé máy bay, xe cuốc, phà, ghe với giá rẻ hấp dẫn. Các đối tượng lập tài khoản giả mạo trên Facebook hoặc Zalo, sử dụng hình ảnh, logo của các công ty thực để tạo lòng tin. Họ yêu cầu khách hàng chuyển tiền vào tài khoản cá nhân thay vì các cổng thanh toán chính thức. Sau khi nhận tiền, họ sẽ chặn liên lạc hoặc gửi vé điện tử giả mạo.
Một hình thức lừa khác là gửi tin nhắn chứa đường link lạ qua Zalo hoặc mạng xã hội với nội dung hấp dẫn như:
- Khảo sát online nhận quà tặng thưởng
- Thông báo hoàn tiền, xác minh tài khoản
- Cảnh báo khóa tài khoản ngân hàng, ví điện tử
- Thông báo giao dịch bất thường cần xác minh
Khi người dùng click vào link này, một trang web giả mạo sẽ xuất hiện yêu cầu nhập số điện thoại, mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin thẻ ngân hàng. Từ đây, kẻ lừa đảo có thể chiếm quyền kiểm soát tài khoản và thực hiện các giao dịch trái phép.
Công nghệ AI hiện nay cũng bị lợi dụng để mạo danh người quen, bạn bè. Các đối tượng chiếm đoạt tài khoản Zalo, sau đó sử dụng AI để giả lập giọng nói hoặc cách nói chuyện của người thật, nhắn tin xin vay tiền hoặc yêu cầu chuyển khoản gấp. Nạn nhân thường bị lừa vì tin tưởng người thân.
Các dấu hiệu cảnh báo tin nhắn lừa đảo
Để tránh trở thành nạn nhân, bạn cần biết nhận diện những dấu hiệu của tin nhắn lừa đảo:
- Nội dung khẩn cấp: Tin nhắn thường yêu cầu thao tác nhanh chóng, gây áp lực tâm lý
- Đường link lạ: Chứa link rút gọn hoặc đường dẫn không rõ nguồn gốc
- Thông tin không trùng khớp: Người gửi tuyên bố là từ ngân hàng nhưng số điện thoại lại là cá nhân
- Lời lẽ thúc giục: Yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin cá nhân ngay lập tức
- File đính kèm lạ: Gửi file hoặc hình ảnh không rõ tác dụng
Ngoài ra, các hình thức lừa khác như "việc nhẹ lương cao", "làm nhiệm vụ online", "đầu tư sinh lời nhanh" cũng đang phát triển. Ban đầu, kẻ lừa cho nạn nhân nhận được tiền thật để xây dựng niềm tin. Sau đó, họ yêu cầu nạn nhân nộp phí, đặt cọc hoặc chuyển tiền để "kích hoạt" hoặc "mở khóa" các khoản lợi nhuận, rồi chiếm đoạt toàn bộ tiền.
Cách bảo vệ bản thân khỏi lừa đảo online
Để giảm thiểu rủi ro bị lừa đảo, bạn nên tuân theo những nguyên tắc sau:
- Tuyệt đối không bấm vào các đường link lạ được gửi qua Zalo, Facebook hoặc các nền tảng khác
- Khi nhận tin nhắn có dấu hiệu nghi vấn, hãy bình tĩnh xác minh lại bằng cách liên hệ trực tiếp với người gửi qua kênh chính thống mà bạn đã biết trước
- Không bao giờ cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin thẻ ngân hàng cho bất kỳ ai, kể cả những người tự xưng là nhân viên ngân hàng
- Mua vé máy bay, xe cuốc chỉ qua các website chính thức hoặc ứng dụng có tên tuổi, thanh toán qua cổng thanh toán bảo mật
- Kiểm tra kỹ tài khoản người gửi - các tài khoản giả mạo thường có những dấu hiệu bất thường như ít bạn bè, ít hoạt động hoặc các bài viết giống nhau được lặp lại
Nếu bạn đã cung cấp thông tin cho kẻ lừa đảo, hãy nhanh chóng thực hiện các bước sau:
- Đổi mật khẩu tài khoản ngay lập tức
- Liên hệ với ngân hàng để khóa tài khoản và ngăn chặn các giao dịch bất hợp pháp
- Trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất hoặc liên hệ đường dây nóng chuyên xử lý tội phạm mạng
- Cập nhật mật khẩu cho các tài khoản khác nếu bạn sử dụng cùng mật khẩu
Lời khuyên từ Trang Trắng: Dịp Tết là thời gian cao điểm cho các hoạt động lừa đảo online. Để bảo vệ bản thân và gia đình, hãy luôn cảnh báo, không vội vã khi nhận tin nhắn lạ từ các số điện thoại hoặc tài khoản không quen. Sử dụng các dịch vụ tra cứu thông tin để xác minh độ tin cậy của những người liên hệ với bạn. Chia sẻ kiến thức này với người thân, đặc biệt là những người già tuổi hoặc không quen sử dụng công nghệ. Khi có nghi ngờ, hãy liên hệ trực tiếp với các cơ quan chức năng để được hướng dẫn. Sự cảnh báo và bình tĩnh của bạn chính là lá chắn tốt nhất chống lại các thủ đoạn lừa đảo tinh vi.