- lừa đảo
- an toàn mạng
- bảo vệ dữ liệu
- cuối năm
- Trang Trắng
Tại sao dễ mắc bẫy lừa đảo cuối năm? Cách bảo vệ từ Trang Trắng
Cuối năm tất bật khiến dễ mắc bẫy lừa đảo. Trang Trắng hướng dẫn nhận diện 3 chiêu trò phổ biến và cách bảo vệ thông tin cá nhân hiệu quả.
Cuối năm là thời điểm mọi người bận rộn chuẩn bị cho những ngày lễ sắp tới. Giữa nhịp sống hối hả, chúng ta dễ dàng bỏ qua các bước kiểm chứng thông tin, nhất là khi gặp phải những ưu đãi hấp dẫn hay cơ hội "tiền mất tật mang". Chính vì lý do này mà các đối tượng lừa đảo lợi dụng tâm lý vội vàng của mọi người để triển khai các chiêu trò tinh vi. Dù không phải lần đầu tiên xuất hiện, những hình thức lừa đảo này vẫn luôn "có khách" bị lầm cung cấp thông tin hoặc chuyển khoản cho những kẻ xấu.
Ba chiêu trò lừa đảo phổ biến dịp cuối năm
Khi nhu cầu mua sắm, đi lại và tìm kiếm thu nhập thêm tăng cao, các kẻ lừa đảo cũng "nhảy vào cuộc" với những kịch bản được thiết kế sẵn. Họ không chọn ngẫu nhiên mà tập trung vào những thứ mọi người cần nhất vào thời điểm này.
Chiêu thứ nhất: Vé máy bay và tour du lịch giá cực rẻ
Đây là lúc nhu cầu về quê hay du lịch đạt đỉnh cao. Các đối tượng lừa đảo lập các trang giả mạo, đăng bán vé với giá thấp kèm theo những ưu đãi vô cùng hấp dẫn. Họ sử dụng các thủ đoạn tâm lý như "vé đang có người hỏi", "giữ chỗ gấp" để tạo cảm giác khẩn cấp, thúc giục bạn chuyển khoản đặt cọc ngay lập tức. Ngay khi nhận được tiền, chúng lập tức chặn liên lạc và biến mất.
Chiêu thứ hai: Việc nhẹ lương cao và vay tiền nhanh
Cuối năm ai cũng muốn kiếm thêm tiền để có "Tết vui vẻ hơn". Những quảng cáo tuyển dụng công việc đơn giản như chốt đơn, thả tim trên mạng xã hội, hay các lời hứa vay tiền nhanh với lãi suất thấp tràn lan khắp nơi. Ban đầu, bạn có thể nhận được một ít tiền thật để tạo lòng tin. Tuy nhiên, sau đó bạn sẽ bị dụ nạp những khoản tiền lớn hơn vào các "nhiệm vụ" ảo, rồi bị chiếm đoạt toàn bộ.
Chiêu thứ ba: Giả mạo thông báo trúng thưởng và sự cố tài khoản
Kẻ xấu gửi tin nhắn hoặc email gắn kèm các đường link lạ, mạo danh ngân hàng hay các cơ quan chức năng. Họ thông báo tài khoản của bạn gặp sự cố hoặc bạn đã trúng thưởng quà Tết. Chỉ cần bạn nhấp vào link và nhập mã xác minh, toàn bộ tiền trong tài khoản sẽ bị quét sạch trong tích tắc.
Tại sao chúng ta dễ dàng mắc bẫy dù biết về những thủ đoạn này?
Câu trả lời nằm ở ba yếu tố chính. Thứ nhất là tâm lý nôn nóng, vội vàng. Cuối năm, mọi người tất bật với công việc, chuẩn bị cho ngày lễ, nên khả năng kiểm chứng thông tin giảm đáng kể. Chúng ta dễ dàng bỏ qua các bước xác minh khi thấy một cơ hội tốt hay ưu đãi hấp dẫn.
Thứ hai, các đối tượng lừa đảo không lựa chọn kịch bản ngẫu nhiên. Họ tập trung chính xác vào những nhu cầu thiết yếu của nạn nhân, bao gồm vé tàu xe, tiền thưởng, cơ hội kiếm thêm thu nhập và các loại quà tặng. Họ biết rõ điều gì sẽ khiến bạn hành động nhanh chóng.
Thứ ba, các kẻ lừa đảo sử dụng những công cụ công nghệ tinh vi. Họ có thể giả mạo website trông giống thật đến 99%, sử dụng các kỹ thuật thao túng tâm lý như tạo cảm giác khan hiếm hoặc khẩn cấp. Khi bị cuốn vào những cảm xúc này, nạn nhân không có thời gian để suy nghĩ thấu đáo.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân - Yếu tố then chốt
Một trong những nguyên nhân chính khiến lừa đảo trở nên hiệu quả là dữ liệu cá nhân bị lộ lọt. Hiện nay, thông tin của chúng ta được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau. Khi những mảnh dữ liệu rời rạc được tội phạm mạng ghép nối lại, họ có thể xây dựng một hồ sơ số khá đầy đủ về một cá nhân. Với thông tin này, các kẻ xấu có khả năng triển khai các kịch bản lừa đảo được cá nhân hóa cao, khiến nạn nhân rất khó phân biệt thật giả.
Để giải quyết vấn đề này, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các quy định mới làm rõ nguyên tắc xử lý dữ liệu, trách nhiệm của các tổ chức trong thu thập và lưu trữ thông tin, đồng thời tăng cường quyền của cá nhân đối với dữ liệu của chính mình. Đây là cơ sở quan trọng để ngăn chặn tình trạng mua bán và khai thác trái phép dữ liệu cá nhân.
Tuy nhiên, pháp luật chỉ phát huy hiệu quả khi được thực thi nghiêm túc. Doanh nghiệp cần coi bảo vệ dữ liệu là yêu cầu bắt buộc, đầu tư vào hệ thống bảo mật và tuân thủ các quy định pháp luật. Người dùng cũng phải chủ động hình thành thói quen an toàn số, kiểm soát quyền truy cập của các ứng dụng và cảnh giác trước các hình thức lừa đảo trực tuyến.
Những lời khuyên thực tế để bảo vệ bản thân
Cuối năm là thời điểm sum họp gia đình, là những ngày an vui và ý nghĩa. Để không để "mất Tết" vì những cạm bẫy lừa đảo ngày càng tinh vi trên không gian mạng, bạn cần nhớ một số điều cơ bản:
- Tuyệt đối không chuyển khoản đặt cọc cho người lạ trên mạng, dù mức tiền có bé hay lớn.
- Chỉ mua vé, hàng hóa từ các trang chính thức, có uy tín và được xác minh. Kiểm tra kỹ URL của website trước khi nhập thông tin.
- Cảnh giác với các đường link lạ được gửi qua tin nhắn hay email, ngay cả khi chúng có vẻ đến từ những nguồn đáng tin cậy.
- Không cung cấp mã OTP, mã xác minh hoặc thông tin tài khoản cho bất kỳ ai, kể cả khi họ tự xưng là nhân viên ngân hàng.
- Sử dụng các nền tảng xác minh số điện thoại để kiểm tra danh tính người gọi trước khi tiết lộ thông tin nhạy cảm.
Lời khuyên từ Trang Trắng: Trang Trắng là công cụ hữu ích giúp bạn tra cứu thông tin về các số điện thoại lạ, nhận diện các cuộc gọi lừa đảo và bảo vệ bản thân khỏi những rủi ro trực tuyến. Khi nhận được cuộc gọi hoặc tin nhắn từ số lạ, hãy sử dụng Trang Trắng để kiểm tra danh tính trước khi phản hồi hoặc cung cấp bất kỳ thông tin nào. Chủ động trang bị kiến thức an toàn số và giữ vững cảnh giác sẽ giúp bạn bảo vệ tài sản và thông tin cá nhân của mình. Hãy nhớ rằng, một chút nghi ngờ lành mạnh lúc này có thể giúp bạn tránh mất mát đáng tiếc về sau.