- Trang Trắng
- lừa đảo trực tuyến
- deepfake
- bảo vệ thông tin cá nhân
- an toàn mạng
Cảnh báo: Chia sẻ ảnh cho AI có thể lộ dữ liệu sinh trắc học
Hình ảnh, giọng nói cá nhân chia sẻ trên mạng có thể bị lợi dụng tạo deepfake. Trang Trắng hướng dẫn bảo vệ thông tin cá nhân an toàn.
Trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng, việc chia sẻ hình ảnh, giọng nói và thông tin cá nhân trên mạng xã hội đang trở thành một rủi ro lớn. Những dữ liệu này có thể được lợi dụng bởi các bên thứ ba để tạo ra những video hoặc hình ảnh giả mạo tinh vi, gây tổn hại đến tài chính và danh dự của người dùng. Hiểu rõ nguy hiểm này giúp bạn bảo vệ bản thân hiệu quả hơn.
Deepfake: Công nghệ nguy hiểm đang lây lan
Deepfake là công nghệ sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo ra những nội dung giả mạo chất lượng cao, khiến con người khó phân biệt thật và giả. Các đối tượng xấu tận dụng công nghệ này để giả mạo danh tính, tạo video hay hình ảnh fake nhằm lừa đảo nạn nhân.
Thực tế cho thấy tình hình lừa đảo trực tuyến đang thay đổi. Trong năm 2024, cứ khoảng 200 người thì có 1 người trở thành nạn nhân lừa đảo. Tuy nhiên, những hình thức lừa đảo cũ không biến mất mà đang tiến hóa thành những phương thức tinh vi hơn, trong đó deepfake đóng vai trò ngày càng quan trọng. Chỉ riêng quý đầu năm 2025, thiệt hại toàn cầu do deepfake đã lên tới 200 triệu USD, với tần suất một vụ tấn công xảy ra cứ 5 phút.
Điều đáng lo ngại là hình ảnh, giọng nói và video không còn là căn cứ đủ tin cậy để xác thực danh tính. Bất cứ lúc nào, bạn cũng có thể nhận được cuộc gọi video từ một người quen, nhưng thực chất đó chỉ là một deepfake được tạo ra để lừa bạn chuyển tiền.
Cách thức kẻ lừa đảo hoạt động
Kẻ lừa đảo thường áp dụng kịch bản tạo áp lực thời gian, buộc bạn đưa ra quyết định nhanh chóng mà không kiểm chứng kỹ lưỡng. Họ có thể:
- Giả mạo danh tính của người thân, sếp hoặc đại diện tổ chức quen thuộc
- Sử dụng hình ảnh, giọng nói thật của bạn thu thập từ mạng xã hội để tăng độ tin cậy
- Tạo cảm giác khẩn cấp bằng cách đe dọa hoặc hứa hẹn lợi ích tức thì
- Yêu cầu chuyển tiền qua tài khoản riêng lẻ, ngoài hệ thống chính thức
- Yêu cầu xác nhận giao dịch hoặc cung cấp thông tin nhạy cảm
Những trò lừa này đặc biệt hiệu quả vào các dịp cao điểm như Tết Nguyên đán, khi mọi người bận rộn và dễ bị chi phối bởi cảm xúc.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân là chìa khóa
Deepfake chỉ phát huy hiệu quả khi được nuôi dưỡng bằng dữ liệu thật. Vì vậy, việc bảo vệ thông tin cá nhân trở nên cực kỳ quan trọng. Hãy cảnh báo:
- Hạn chế chia sẻ hình ảnh, video cá nhân trên mạng xã hội hoặc các nền tảng không rõ nguồn gốc
- Không cung cấp giọng nói cho các ứng dụng AI không chính thức hoặc không đáng tin cậy
- Kiểm tra quyền riêng tư trên các tài khoản mạng xã hội, giới hạn ai có thể xem thông tin của bạn
- Tránh tham gia trào lưu cung cấp ảnh bản thân cho AI mà không biết rõ mục đích sử dụng
- Cẩn thận với các liên kết lạ yêu cầu cung cấp dữ liệu cá nhân
Trào lưu cung cấp ảnh bản thân cho AI tiềm ẩn rủi ro lớn. Bạn có thể không biết rằng những dữ liệu này đang được cung cấp cho bên thứ ba, những đối tượng có ý đồ xấu có thể lợi dụng chúng để tạo deepfake nhằm lừa đảo hoặc gây tổn hại danh dự.
Các biện pháp phòng chống hiệu quả
Để không trở thành nạn nhân, hãy áp dụng những biện pháp sau:
- Xác minh thông tin qua nhiều kênh chính thống trước khi đưa ra quyết định quan trọng
- Liên hệ trực tiếp với người/tổ chức liên quan bằng số điện thoại chính thức để kiểm chứng
- Không chuyển tiền theo hướng dẫn riêng lẻ ngoài hệ thống hoặc qua liên kết không rõ nguồn
- Sử dụng kênh chính thức của ngân hàng, nền tảng để thực hiện giao dịch tài chính
- Dừng lại khi phát hiện dấu hiệu lạ và liên hệ với ngân hàng hoặc cơ quan chức năng
- Giáo dục bản thân về các hình thức lừa đảo mới, nâng cao kỹ năng nhận diện
Trong một thế giới quá tải thông tin, con người dễ rơi vào những "điểm mù nhận thức" khiến họ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công. Thiếu tư duy phản biện, tin tưởng mù quáng vào bằng chứng giả trên mạng xã hội, ưu tiên tốc độ hơn kiểm chứng - đó là những lý do khiến nhiều người sa vào bẫy lừa đảo.
Lời khuyên từ Trang Trắng: An toàn không gian mạng phụ thuộc rất lớn vào kỹ năng nhận diện, thói quen kiểm chứng và ý thức tự bảo vệ của mỗi người dùng. Hãy luôn cảnh báo khi gặp yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân, kể cả khi các yêu cầu đó mang danh nghĩa người quen hay tổ chức uy tín. Dừng lại, kiểm chứng kỹ lưỡng, và liên hệ với Trang Trắng nếu cần tìm hiểu về số điện thoại hoặc danh tính của người gọi. Việc dành thêm vài phút để xác minh có thể giúp bạn tránh được thiệt hại lớn.