- lừa đảo
- an toàn điện thoại
- bảo vệ người dùng
- trang trắng
Cách nhận biết và tránh lừa đảo "trúng thưởng" qua điện thoại
Lừa đảo "mua hàng trúng thưởng" qua điện thoại ngày càng phổ biến. Trang Trắng hướng dẫn cách nhận biết và bảo vệ bản thân khỏi các thủ đoạn lừa đảo tinh vi này.
Một cuộc gọi điện đột ngột với nội dung "Chúc mừng anh/chị đã trúng thưởng khi mua hàng của chúng tôi" đã trở thành một trong những chiêu lừa đảo phổ biến nhất hiện nay. Không ít người đã từng nhận những cuộc gọi tương tự, và nhiều người đã rơi vào bẫy của những đối tượng lừa đảo. Sau những lời hứa hẹn ngọt ngào về các món quà hấp dẫn như tivi, tủ lạnh hay những phần thưởng có giá trị lớn, những người này bị dẫn dắt để thực hiện các chỉ dẫn của kẻ lừa đảo. Điều đáng lo ngại là nạn nhân chủ yếu là những người cao tuổi, những người ít sử dụng công nghệ và không nhạy cảm với các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.
Thủ đoạn lừa đảo "trúng thưởng" hoạt động như thế nào
Các đối tượng lừa đảo thường hoạt động theo hình thức "công ty ma", giả danh các trung tâm mua sắm trực tuyến hoặc các thương hiệu nổi tiếng. Họ sử dụng các kịch bản được dự tính kỹ lưỡng, nhắm vào những người cao tuổi vì họ ít sử dụng mạng xã hội và không biết rõ về các chiêu lừa đảo này.
Quá trình lừa đảo thường diễn ra theo các bước sau:
- Bước 1: Đối tượng lừa đảo gọi điện thông báo người nhận đã trúng thưởng một phần quà có giá trị lớn từ một cuộc mua sắm trước đó (thực ra người này có thể chưa bao giờ mua hàng hoặc chỉ mua một lần lâu rồi)
- Bước 2: Họ vẽ ra những kịch bản chi tiết về giải thưởng, các mặt hàng có giá trị cao để kích thích tham vọng và niềm tin
- Bước 3: Yêu cầu nạn nhân thực hiện các thủ tục để "nhận" giải thưởng, bao gồm các khoản phí xác nhận, phí ghi danh, phí bảo hiểm hoặc các yêu cầu khác
- Bước 4: Nạn nhân chuyển tiền theo yêu cầu, nhưng giải thưởng hứa hẹn không bao giờ xuất hiện
Trong một vụ lừa đảo điển hình, một người dân ở vùng quê đặt mua một chiếc nồi cơm điện trên mạng xã hội. Vài ngày sau, anh ta nhận được cuộc gọi thông báo đã trúng thưởng một chiếc tivi 65 inch. Để nhận được phần thưởng, anh ta phải thực hiện các thủ tục do các đối tượng lừa đảo chỉ dẫn. Kết quả là anh ta bị "rút" hàng trăm triệu đồng mà không nhận được bất cứ thứ gì.
Quy mô và tác động của vấn đề
Các hoạt động lừa đảo này không phải là hiện tượng mới nhưng đang ngày càng tinh vi hơn. Theo điều tra, chỉ trong khoảng thời gian từ tháng 1 năm 2024 đến cuối năm 2025, các nhóm đối tượng lừa đảo đã nhắm vào khoảng 1.000 nạn nhân trên toàn quốc, chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng. Các vụ lừa đảo này có tổ chức, với sự phân công công việc rõ ràng giữa các thành viên trong nhóm.
Những nạn nhân bị tổn hại không chỉ về mặt tài chính mà còn bị ảnh hưởng về tâm lý, đặc biệt khi họ là những người cao tuổi, neo đơn hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Thất thoát tiền tiết kiệm của cả đời có thể dẫn đến hậu quả nặng nề cho gia đình và cuộc sống.
Cách nhận biết và bảo vệ bản thân
Để tránh rơi vào bẫy lừa đảo "trúng thưởng", bạn nên lưu ý các dấu hiệu cảnh báo sau:
- Cuộc gọi bất ngờ: Nếu bạn nhận được cuộc gọi thông báo trúng thưởng mà bạn không nhớ rõ đã mua hàng ở đâu hoặc khi nào, đó là dấu hiệu đáng ngờ
- Yêu cầu thanh toán: Các công ty hợp pháp không bao giờ yêu cầu bạn trả tiền để nhận giải thưởng. Nếu bạn thực sự trúng thưởng, bạn sẽ nhận được mà không cần chi phí
- Áp lực thời gian: Kẻ lừa đảo thường tạo áp lực bằng cách nói giải thưởng chỉ có hiệu lực trong thời gian ngắn, buộc bạn phải quyết định nhanh
- Yêu cầu thông tin cá nhân: Không bao giờ cung cấp thông tin ngân hàng, số chứng minh nhân dân hoặc các thông tin cá nhân khác qua điện thoại nếu bạn không chắc chắn về danh tính người gọi
- Chuyển tiền qua các phương thức khó theo dõi: Nếu được yêu cầu chuyển tiền qua ví điện tử, chuyển khoản nước ngoài hoặc các phương thức khó theo dõi, đó là dấu hiệu của lừa đảo
Cách tốt nhất để bảo vệ bản thân là luôn đặt ra câu hỏi và kiểm chứng thông tin. Nếu nhận được cuộc gọi về giải thưởng, bạn có thể:
- Yêu cầu người gọi cung cấp thông tin chi tiết về công ty, số điện thoại liên hệ chính thức
- Tự tìm kiếm và gọi số điện thoại chính thức của công ty đó trên trang web hoặc danh sách điện thoại công cộng
- Hỏi ý kiến của những người thân, con em trước khi quyết định
- Báo cáo cuộc gọi nghi ngờ cho cơ quan chức năng hoặc cảnh sát
Trách nhiệm của xã hội
Việc nâng cao nhận thức cho người dân, đặc biệt là những đối tượng yếu thế, người cao tuổi, là trách nhiệm của cả xã hội. Các gia đình nên thường xuyên cảnh báo cho ông bà, cha mẹ về những thủ đoạn lừa đảo này. Các tổ chức xã hội, cơ quan chính phủ cũng cần có những chương trình tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về an toàn trực tuyến.
Lời khuyên từ Trang Trắng: Để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi những cuộc gọi lừa đảo, bạn nên sử dụng các dịch vụ tra cứu số điện thoại để kiểm chứng danh tính của người gọi. Nếu bạn nhận được cuộc gọi đáng ngờ, hãy tìm kiếm số điện thoại đó trong cơ sở dữ liệu công cộng để xem liệu nó có được báo cáo là lừa đảo hay không. Đừng quên chia sẻ thông tin cảnh báo này với mọi người xung quanh, đặc biệt là những người cao tuổi trong gia đình. Sự cảnh báo và chia sẻ của cộng đồng là cách tốt nhất để giảm thiểu số lượng nạn nhân của những đối tượng lừa đảo này.