Trong những năm gần đây, thế giới đang chứng kiến sự gia tăng đáng lo ngại của các mạng lưới lừa đảo trực tuyến quy mô lớn, đặc biệt là ở các khu vực Đông Nam Á. Những "công xưởng" lừa đảo này không chỉ gây thiệt hại tài chính khổng lồ mà còn liên quan đến các hoạt động buôn người, tra tấn và bóc lột lao động. Theo các tổ chức quốc tế, tổn thất toàn cầu từ lừa đảo trực tuyến đã lên tới hàng trăm tỷ USD chỉ trong vòng 12 tháng. Sự lan rộng của các hoạt động này từ châu Á sang các quốc gia phát triển như Mỹ và châu Âu đã khiến đây trở thành một vấn đề an ninh quốc gia toàn cầu đòi hỏi sự phối hợp quốc tế mạnh mẽ.
Quy mô thiệt hại và cách thức hoạt động của mạng lưới lừa đảo
Các khu vực biên giới hẻo lánh ở Myanmar, Lào và Campuchia đã trở thành những "thánh địa" của tội phạm kỹ thuật số. Các hoạt động lừa đảo ở những nơi này vận hành dựa trên hai loại nạn nhân chính:
- Nạn nhân bị buôn người: Hơn 200.000 người (theo ước tính của các tổ chức quốc tế) bị dụ dỗ bằng lời hứa về "việc nhẹ lương cao" rồi bị biến thành lao động bị bóc lột trong các trung tâm lừa đảo. Họ phải chịu đựng những điều kiện làm việc khắc nghiệt, bị giữ lại giấy tờ và bị đe dọa.
- Nạn nhân bị lừa tiền: Khoảng 57% người trưởng thành trên toàn cầu đã trải qua các vụ lừa đảo trong năm qua. Các thủ đoạn phổ biến nhất bao gồm lừa đảo đầu tư tiền điện tử, lừa đảo tình cảm nơi kẻ xấu tạo dựng lòng tin để chiếm đoạt tài sản, và các hình thức lừa đảo khác qua mạng.
Theo báo cáo từ các tổ chức chống lừa đảo toàn cầu, thế giới đã tổn thất khoảng 442 tỷ USD vì các vụ lừa đảo trực tuyến chỉ trong 12 tháng tính đến tháng 10/2025. Đây là con số khủng khiếp, cho thấy quy mô của ngành tội phạm xuyên quốc gia này.
Mỹ - Mục tiêu chính của các mạng lưới lừa đảo
Hiện nay, Mỹ là quốc gia chịu thiệt hại nặng nề nhất từ các mạng lưới lừa đảo ở Đông Nam Á. Theo các cơ quan liên bang Mỹ, những mạng lưới này chiếm đoạt từ 9 tỷ đến 10 tỷ USD mỗi năm từ người Mỹ. Tuy nhiên, một số tổ chức quốc tế ước tính con số này còn cao hơn, lên tới khoảng 64,8 tỷ USD trong một năm, với mỗi nạn nhân mất trung bình hơn 1.000 USD.
Những vụ lừa đảo này không chỉ gây tổn thất tài chính mà còn ảnh hưởng tới sức khỏe tâm lý của nạn nhân. Để đối phó với tình hình, Mỹ đã thành lập các lực lượng chuyên trách vào cuối năm 2025. Ngoài ra, Mỹ cũng hợp tác với các đồng minh quốc tế để trừng phạt những cá nhân và tổ chức điều hành các trung tâm lừa đảo bất hợp pháp trên khắp Đông Nam Á thông qua các lệnh trừng phạt kinh tế và đóng băng tài sản.
Các quốc gia khác như Australia và Singapore cũng đã ban hành những quy định pháp lý mới để bảo vệ công dân khỏi lừa đảo, đồng thời tham gia vào các hoạt động thực thi pháp luật quốc tế chung.
Những thách thức trong cuộc chiến chống lừa đảo toàn cầu
Mặc dù có nhiều nỗ lực từ các chính phủ, nhưng cuộc chiến chống lừa đảo vẫn đối mặt với những rào cản lớn. Theo các chuyên gia, phản ứng hiện tại của cộng đồng quốc tế vẫn chưa tương xứng với mức độ đe dọa thực tế. Sự phối hợp giữa các quốc gia thường bị ảnh hưởng bởi các toan tính địa chính trị, khiến những nỗ lực chống lừa đảo trở nên rời rạc và không đủ hiệu quả.
Một vấn đề đáng chú ý khác là các chương trình giám sát và hỗ trợ nạn nhân bị buôn người ở Đông Nam Á đã bị cắt giảm hoặc xóa bỏ ở một số quốc gia, làm suy yếu nỗ lực cứu vãn những người bị lừa dụ vào các trung tâm lừa đảo.
Ngoài ra, một số quốc gia lớn chỉ tập trung đóng cửa những trung tâm lừa đảo nhắm vào công dân của chính mình, mà không giải quyết vấn đề toàn cầu. Điều này cho phép các hoạt động lừa đảo tiếp tục nhắm vào công dân của các quốc gia khác, tạo nên một tình trạng "địa chỉ lùi" – khi một trung tâm bị đóng cửa, nó chỉ đơn giản chuyển địa điểm hoặc hoạt động dưới hình thức khác.
Các chuyên gia cảnh báo rằng lừa đảo trực tuyến không còn là vấn đề riêng của một khu vực mà đã trở thành vấn đề an ninh quốc gia toàn cầu. Các hoạt động của những mạng lưới lừa đảo thường làm trầm trọng thêm các xung đột khu vực thông qua tham nhũng và tội phạm, ảnh hưởng tới ổn định chính trị và xã hội.
Lời khuyên từ Trang Trắng: Để bảo vệ bản thân khỏi các mạng lưới lừa đảo toàn cầu, bạn cần nâng cao cảnh báo và kiến thức về an ninh mạng. Hãy cẩn thận với những lời mời gọi việc làm qua mạng với lương cao, đặc biệt từ những trang web hoặc người liên lạc không rõ nguồn gốc. Không bao giờ chia sẻ thông tin cá nhân, tài chính hoặc giấy tờ tùy thân với những người lạ trên internet. Khi nghi ngờ một cuộc gọi hoặc tin nhắn từ một số điện thoại, hãy sử dụng các dịch vụ tra cứu thông tin uy tín để xác minh danh tính người gọi. Nếu bạn hoặc người thân gặp phải các dấu hiệu của lừa đảo, hãy báo cáo ngay cho cơ quan chức năng địa phương và các tổ chức bảo vệ người dùng. Trang Trắng cam kết giúp bạn xác minh thông tin liên lạc và phát hiện các mối nguy hiểm tiềm ẩn, góp phần xây dựng một môi trường an toàn hơn trên mạng.