- lừa đảo trực tuyến
- mạo danh công an
- phòng chống lừa đảo
- bảo vệ thông tin cá nhân
- an ninh mạng
Hình thức lừa đảo trực tuyến phổ biến nhất năm 2025 và cách phòng chống
Năm 2025 ghi nhận những thay đổi đáng chú ý trong bức tranh lừa đảo trực tuyến. Mạo danh công an nổi lên là hình thức phổ biến nhất, nhưng người dùng cần cảnh giác cao độ.
Năm 2025 là một năm bước ngoặt trong an ninh mạng tại Việt Nam. Lần đầu tiên sau nhiều năm, số lượng nạn nhân của lừa đảo trực tuyến ghi nhận mức giảm đáng kể. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa người dùng có thể chủ quan. Các hình thức tấn công mạng đang liên tục biến đổi, ngày càng tinh vi và khó nhận biết. Hiểu rõ về các thủ đoạn lừa đảo phổ biến sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân hiệu quả hơn trong thế giới kỹ thuật số.
Mạo danh công an: Hình thức lừa đảo phổ biến nhất năm 2025
Theo các báo cáo khảo sát về an ninh mạng, mạo danh công an đã trở thành hình thức lừa đảo phổ biến nhất trong năm 2025. Thủ đoạn này hoạt động theo một kịch bản rõ ràng: những đối tượng lừa đảo dựng lên câu chuyện cáo buộc người dùng liên quan đến vụ án hình sự nào đó. Họ yêu cầu giữ liên lạc và gây áp lực tâm lý bằng cách đe dọa hậu quả pháp lý.
Sau khi tạo được sự hoang mang cho nạn nhân, những kẻ lừa đảo sẽ yêu cầu "chuyển tiền chứng minh trong sạch" hoặc cài đặt phần mềm "phục vụ điều tra" để chiếm đoạt tài sản. Điều đáng lo ngại là các đối tượng không chỉ dừng lại ở cuộc gọi thông thường. Họ còn dàn dựng trụ sở công an giả, sử dụng nhiều người đóng vai khác nhau, thậm chí thực hiện video call để tăng độ tin cậy.
Các hình thức lừa đảo khác cũng được ghi nhận với tỷ lệ cao:
- Giả thông báo trúng thưởng: Đứng thứ 2 về độ phổ biến, chiêu này lừa người dùng thông báo họ đã trúng quà và cần chuyển tiền để nhận thưởng
- Mời gọi đầu tư lợi nhuận cao: Giảm xuống vị trí thứ 3, cho thấy người dân đã cảnh giác hơn với các lời hứa làm giàu nhanh
- Giả shipper và kết bạn tình cảm: Vẫn tiếp tục tồn tại ở vị trí thứ 4 và 5, mặc dù không phải là các chiêu trò mới
Tỷ lệ nạn nhân giảm nhưng vẫn cần cảnh giác
Dữ liệu từ các cuộc khảo sát cho thấy một tin tức tích cực. Khoảng 1 trong 555 người dùng là nạn nhân của lừa đảo trực tuyến năm 2025, tương đương tỷ lệ 0,18%. So với năm 2024 khi con số này là 1 trong 220 người (tỷ lệ 0,45%), đây là sự cải thiện rõ rệt. Lần đầu tiên sau nhiều năm, lừa đảo trực tuyến ghi nhận mức giảm ở tỷ lệ nạn nhân.
Thành công này đến từ nhiều nguyên nhân. Các cơ quan chức năng đã triển khai những chuyên án quyết liệt để triệt phá các ổ nhóm tội phạm lừa đảo. Công tác tuyên truyền nâng cao cảnh giác cộng đồng được đẩy mạnh thông qua nhiều hình thức khác nhau. Đặc biệt, các quy định mới của Ngân hàng Nhà nước về xác thực sinh trắc học đã tạo ra rào cản kỹ thuật đáng kể, khiến tội phạm không dễ dàng sử dụng các tài khoản không định danh như trước.
Tuy nhiên, một con số vẫn đáng lo ngại là chỉ có 32,12% nạn nhân lừa đảo báo cáo sự việc với cơ quan chức năng. Phần lớn những người bị lừa chỉ cảnh báo cho người thân và bạn bè, thậm chí 12,03% chấp nhận mất tiền mà không làm gì tiếp theo. Việc không trình báo khiến cơ quan chức năng thiếu dữ liệu để điều tra và cảnh báo sớm cho cộng đồng.
Mã độc và những mối đe dọa mới đang gia tăng
Bên cạnh lừa đảo trực tuyến, năm 2025 còn ghi nhận sự gia tăng đáng kể trong số người gặp các sự cố liên quan đến mã độc. Có 34,13% người dùng từng gặp ít nhất một sự cố mã độc, tăng so với mức 23,40% của năm 2024. Hệ thống bảo vệ an ninh mạng phát hiện tới 62.952 loại mã độc mới trên điện thoại di động tại Việt Nam trong năm 2025.
Đáng chú ý, trong số này có 931 loại phần mềm giả mạo các ứng dụng phổ biến, nhằm đánh cắp thông tin người dùng hoặc chiếm quyền điều khiển thiết bị. Xu hướng này cho thấy tội phạm mạng ngày càng tập trung vào nền tảng di động. Tình trạng lộ và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân cũng tiếp tục phổ biến khi 88,05% người dùng phản ánh từng bị mời chào dịch vụ dù không có nhu cầu hay đăng ký trước đó.
Người dùng ngày càng nâng cao cảnh giác và kỹ năng bảo vệ
Tin tốt là ý thức an ninh mạng của người dùng tiếp tục được cải thiện. Năm 2025, 83,23% người dùng cho biết họ đã chú ý đọc các quyền khi cài đặt ứng dụng, đặc biệt là các ứng dụng ngân hàng. Con số này tăng rõ rệt so với năm 2024 khi phần lớn người dùng vẫn còn thờ ơ với các quyền truy cập.
Ngoài ra:
- 56,80% người dùng thường kiểm tra lại thông tin trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân
- 83,20% đã chủ động sử dụng mật khẩu mạnh và kích hoạt xác thực hai yếu tố cho các tài khoản quan trọng
- 60,20% đã tìm hiểu hoặc tham gia các khóa học nâng cao kỹ năng an niền mạng
Những con số này cho thấy nhu cầu trang bị kiến thức bảo vệ bản thân trên không gian mạng đang ngày càng tăng. Người dùng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ dữ liệu cá nhân và tài sản trong thế giới kỹ thuật số.
Lời khuyên từ Trang Trắng: Để bảo vệ bản thân khỏi lừa đảo trực tuyến, bạn nên luôn cảnh giác với các cuộc gọi hoặc tin nhắn bất ngờ từ các cơ quan chính phủ, đặc biệt là yêu cầu chuyển tiền hoặc cài đặt phần mềm. Hãy xác minh thông tin qua các kênh chính thức trước khi hành động. Không bao giờ chia sẻ mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin cá nhân nhạy cảm với bất kỳ ai. Sử dụng công cụ tra cứu số điện thoại để kiểm tra xem một số điện thoại hay số tài khoản có liên quan đến lừa đảo hay không. Nếu bạn bị lừa, hãy báo cáo ngay cho cơ quan chức năng để giúp bảo vệ những người khác. Luôn cập nhật hệ thống bảo mật trên thiết bị của mình và cải thiện kỹ năng nhận diện lừa đảo thông qua các khóa học bảo mật mạng.