Những tin nhắn tưởng chừng vô hại như "Bạn có rảnh cuối tuần không?" hay "Bạn muốn tìm việc làm thêm không?" đang trở thành điểm khởi đầu của hàng triệu vụ lừa đảo trên toàn thế giới. Đằng sau mỗi tin nhắn đó là một hệ thống tội phạm xuyên quốc gia được vận hành như một ngành công nghiệp hoàn chỉnh, với tâm điểm tại khu vực Đông Nam Á. Cuộc chiến chống lừa đảo không còn là vấn đề trong phạm vi một vài quốc gia mà đã trở thành mối đe dọa an ninh toàn cầu thực sự, đòi hỏi những nỗ lực quyết liệt từ các chính phủ, tổ chức quốc tế và cơ quan thực thi pháp luật.
Quy mô khổng lồ của "ngành công nghiệp lừa đảo" toàn cầu
Theo ước tính của Liên hợp quốc, hàng trăm nghìn người đang bị cưỡng bức lao động trong các trung tâm lừa đảo kỹ thuật số tại Đông Nam Á. Nạn nhân trên toàn cầu đã mất trắng hàng trăm tỷ USD, với những thiệt hại khác còn lớn hơn con số này rất nhiều. Những người này bị dụ dỗ bằng lời hứa "việc nhẹ, lương cao", nhưng thực tế phải chịu hộ chiếu bị tịch thu, giám sát nghiêm ngặt, bạo lực nếu không đạt chỉ tiêu, và buộc phải gửi hàng loạt tin nhắn cho những người xa lạ mỗi ngày.
Riêng tại Myanmar, theo Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc, có ít nhất 120.000 người bị cưỡng bức lao động trong các trung tâm lừa đảo, còn Campuchia khoảng 100.000 người. Ban đầu, lao động chủ yếu đến từ Trung Quốc và các quốc gia nói tiếng Trung, nhưng nay nạn nhân đến từ hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ, trải dài từ Đông Nam Á đến châu Phi.
Theo Liên minh Chống Lừa đảo Toàn cầu, trong 12 tháng từ tháng 10-2024 đến tháng 10-2025, tổng thiệt hại của các nạn nhân do lừa đảo trên toàn cầu lên tới 442 tỷ USD. Đáng chú ý, 57% người trưởng thành trên thế giới cho biết họ từng là nạn nhân của ít nhất một vụ lừa đảo trong năm qua. Các hình thức phổ biến gồm mua sắm trực tuyến giả mạo, đầu tư tài chính "ảo", và đặc biệt là lừa đảo tình cảm.
Những nỗ lực trấn áp đang diễn ra trên quy mô toàn cầu
Trước mức độ tàn phá ngày càng nghiêm trọng, cuộc chiến chống lừa đảo xuyên quốc gia đang được đẩy lên quy mô toàn cầu với những biện pháp cứng rắn. Ngày càng nhiều quốc gia áp dụng phong tỏa tài sản, áp đặt trừng phạt, truy tố hình sự và phối hợp điều tra xuyên biên giới.
Ở cấp độ quốc tế, các nước lớn như Mỹ, Anh, Hàn Quốc và Singapore đã phối hợp áp đặt trừng phạt đối với các thủ lĩnh của các mạng lưới này. Theo Cục Điều tra liên bang Mỹ, các mạng lưới lừa đảo tại Đông Nam Á gây thiệt hại cho người Mỹ từ 9-10 tỷ USD mỗi năm. Tháng 11-2025, Mỹ thành lập Lực lượng Đặc nhiệm nhằm điều tra, truy tố các "ông trùm" và nguồn tài trợ phía sau.
Australia và Singapore cũng đang hoàn thiện khung pháp lý, siết chặt quản lý tài chính và hợp tác với các tổ chức cảnh sát quốc tế trong các chiến dịch đa phương. Hàn Quốc đã tăng tốc hồi hương công dân bị mắc kẹt, với cam kết xử lý nghiêm các mạng lưới liên quan.
Thách thức và yêu cầu giải pháp toàn diện
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo các nỗ lực hiện nay vẫn chưa tương xứng với mức độ đe dọa của các mạng lưới lừa đảo quốc tế. Các trung tâm lừa đảo có khả năng thích nghi cao, di chuyển linh hoạt sang những "vùng trũng" pháp lý mới ở Trung Đông, Tây Phi hay Trung Mỹ. Công nghệ lừa đảo ngày càng tinh vi, từ trí tuệ nhân tạo, deepfake đến hệ thống ngân hàng ngầm toàn cầu, khiến việc phát hiện và chặn đứng trở nên khó khăn hơn.
Các chuyên gia quốc tế nhấn mạnh, muốn triệt phá tận gốc "ngành công nghiệp lừa đảo", thế giới cần một chiến lược toàn diện và thống nhất bao gồm:
- Tăng cường hợp tác quốc tế liên ngành giữa các cơ quan chính phủ, tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân
- Cải cách thể chế tại các quốc gia trọng điểm như Myanmar, Campuchia
- Chấm dứt sự bảo kê của quan chức địa phương đối với các mạng lưới lừa đảo
- Chuẩn hóa dữ liệu và định nghĩa pháp lý để dễ dàng chia sẻ thông tin giữa các quốc gia
- Nâng cao nhận thức cộng đồng và trách nhiệm của các nền tảng công nghệ, tài chính
Cuộc chiến chống mạng lưới lừa đảo xuyên quốc gia đã thực sự bắt đầu với nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trên quy mô toàn cầu. Chỉ có sự phối hợp quyết liệt, mạnh mẽ và bền bỉ mới có thể ngăn chặn được các mạng lưới này gieo rắc tổn thất và đau khổ khắp toàn cầu.
Lời khuyên từ Trang Trắng: Để bảo vệ bản thân khỏi các chiêu trò lừa đảo trực tuyến, hãy luôn cảnh báo với những tin nhắn từ người lạ, đặc biệt là những lời hứa về "việc nhẹ, lương cao" hay yêu cầu thông tin cá nhân. Nếu bạn nhận được cuộc gọi hoặc tin nhắn đáng ngờ, hãy tra cứu số điện thoại trên Trang Trắng để xác minh danh tính của người liên hệ. Đừng chia sẻ thông tin nhạy cảm như số tài khoản, mật khẩu hoặc hộ chiếu với bất kỳ ai qua mạng. Nếu phát hiện hoạt động lừa đảo, hãy báo cáo ngay cho cơ quan chức năng và chia sẻ thông tin cảnh báo để bảo vệ cộng đồng.