Tình Trạng Lừa Đảo Qua Ví Điện Tử Gia Tăng Đáng Báo Động
Kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, ví điện tử chính thức được công nhận là phương tiện thanh toán tương tự như thẻ ngân hàng và tài khoản ngân hàng. Đây là một bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số của hệ thống tài chính Việt Nam, mang đến sự tiện lợi vượt trội cho người dùng. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đồng thời tạo ra những kẽ hở mà các đối tượng xấu đang lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo cảnh báo từ các nhà cung cấp ví điện tử, chuyên gia an ninh mạng và cơ quan chức năng, nhiều chiêu trò lừa đảo mới đã xuất hiện với kịch bản ngày càng tinh vi và khó phát hiện. Điểm đặc biệt của các thủ đoạn này là chúng không dựa vào việc hack hay đánh cắp tài khoản một cách trực tiếp, mà thay vào đó khai thác yếu tố tâm lý và thao túng hành vi của người dùng để biến toàn bộ quy trình gian lận trở nên có vẻ hợp pháp.
Chiêu Trò Lừa Đảo Qua Dịch Vụ Trả Góp Và Ví Trả Sau
Một trong những thủ đoạn điển hình đang được các đối tượng lừa đảo sử dụng rộng rãi là lợi dụng cơn sốt mua sắm các sản phẩm công nghệ cao cấp, đặc biệt là điện thoại thông minh đời mới. Các đối tượng này chủ động tiếp cận nạn nhân thông qua mạng xã hội, nơi người dùng thường chia sẻ mong muốn mua sắm của mình với bạn bè và người quen.
Thủ đoạn thường bắt đầu bằng việc một thành viên lạ trong nhóm hoặc người quen ảo sẽ nhắn tin giới thiệu một phương thức kiếm tiền nhanh chóng thông qua dịch vụ ví trả sau của các nền tảng ví điện tử uy tín. Nạn nhân được hướng dẫn đăng ký dịch vụ này để nhận khoản ứng trước, sau đó chuyển số tiền đó vào một dịch vụ được gọi là trả góp có hoa hồng với lời hứa nhận lại tiền gốc cộng thêm khoản hoa hồng hấp dẫn.
Trong giai đoạn đầu, để tạo lòng tin, các đối tượng sẽ thực sự trả lại tiền kèm theo một khoản hoa hồng nhỏ cho nạn nhân. Điều này khiến nạn nhân tin tưởng và tiếp tục tham gia với số tiền lớn hơn, thậm chí đi vay mượn từ bạn bè và người thân. Khi số tiền đạt đến một mức nhất định, thường là hàng chục triệu đồng, các đối tượng sẽ biến mất hoàn toàn và nạn nhân không thể liên lạc được nữa.
Thủ Đoạn Mạo Danh Nhân Viên Ví Điện Tử
Một chiêu trò khác cũng đang diễn ra phổ biến là các đối tượng tự xưng là nhân viên của các công ty cung cấp ví điện tử như MoMo, Zalopay, VNPAY và nhiều nền tảng khác. Họ chủ động gọi điện cho người dùng với nhiều lý do khác nhau như nâng cấp ứng dụng, xác thực tài khoản, cập nhật thông tin, hoặc thông báo về các chương trình ưu đãi dành cho thành viên thân thiết.
Để tạo độ tin cậy, những kẻ lừa đảo thường có đầy đủ thông tin cá nhân của nạn nhân như họ tên, số điện thoại, địa chỉ và thậm chí là lịch sử giao dịch. Thông tin này có thể được thu thập từ các vụ rò rỉ dữ liệu trước đó hoặc mua từ các nguồn bất hợp pháp. Việc đọc chính xác thông tin cá nhân khiến nhiều người dùng tin tưởng rằng đây thực sự là nhân viên chính thức của công ty.
Sau khi tạo được lòng tin, các đối tượng sẽ yêu cầu nạn nhân truy cập vào một đường link được gửi qua tin nhắn hoặc ứng dụng nhắn tin để tải về một phiên bản ứng dụng được cho là phiên bản nâng cấp. Thực tế, đây là các ứng dụng giả mạo chứa mã độc. Khi người dùng cài đặt và đăng nhập vào ứng dụng này, toàn bộ thông tin bảo mật bao gồm mật khẩu và mã xác thực OTP sẽ bị đánh cắp, từ đó kẻ gian có thể chiếm đoạt toàn bộ số tiền trong ví điện tử và cả tài khoản ngân hàng liên kết.
Các Hình Thức Lừa Đảo Khác Đang Được Phát Hiện
Ngoài hai thủ đoạn chính được đề cập ở trên, các chuyên gia an ninh mạng còn ghi nhận nhiều hình thức lừa đảo khác cũng đang lợi dụng ví điện tử. Một trong những chiêu trò phổ biến là giả mạo giao diện hoặc tin nhắn từ ví điện tử với nội dung thông báo người dùng vừa nhận được tiền hoặc cần xác nhận một giao dịch liên ví. Tin nhắn này đi kèm với một đường link giả mạo yêu cầu người dùng đăng nhập để nhận tiền hoặc xác nhận giao dịch.
Một số trường hợp khác, các đối tượng còn giả danh cơ quan công an gọi điện hù dọa nạn nhân rằng tài khoản của họ đang có liên quan đến các vụ án nghiêm trọng như rửa tiền hay lừa đảo. Để chứng minh mình vô tội, nạn nhân bị yêu cầu chuyển toàn bộ số tiền trong tài khoản ngân hàng và ví điện tử sang một tài khoản an toàn do công an quản lý. Đây hoàn toàn là chiêu trò lừa đảo vì cơ quan công an không bao giờ yêu cầu người dân chuyển tiền qua điện thoại.
Đặc biệt đáng chú ý là các chiêu trò liên quan đến dịch vụ cho vay nóng hoặc vay tiêu dùng online. Các đối tượng lợi dụng nhu cầu vay vốn của người dân, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, để yêu cầu nạn nhân chuyển một khoản phí trước như phí thẩm định, phí bảo hiểm, hoặc phí giải ngân. Sau khi nhận được tiền, các đối tượng này sẽ biến mất hoàn toàn và khoản vay hứa hẹn không bao giờ được giải ngân.
Nguyên Nhân Khiến Lừa Đảo Qua Ví Điện Tử Gia Tăng
Việc ví điện tử được công nhận chính thức là phương tiện thanh toán tương tự tài khoản ngân hàng từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 đã tạo ra nhiều tiện ích vượt trội cho người dùng. Người dùng giờ đây có thể dễ dàng chuyển tiền giữa các ví điện tử khác nhau, hoặc từ ví sang tài khoản ngân hàng và ngược lại một cách nhanh chóng và thuận tiện.
Các ví điện tử phổ biến như MoMo, Zalopay, ShopeePay và VNPAY được tích hợp ngày càng nhiều tính năng và dịch vụ thanh toán đáp ứng nhu cầu giao dịch thường xuyên của người dùng. Bên cạnh đó, các chương trình khuyến mãi và ưu đãi hấp dẫn diễn ra liên tục để thu hút người dùng. Chính sự tiện lợi và phổ biến này đã trở thành mục tiêu lý tưởng cho các đối tượng lừa đảo.
Một yếu tố quan trọng khác là mức độ hiểu biết về an ninh mạng của người dùng còn hạn chế. Nhiều người vẫn chưa có thói quen kiểm tra kỹ nguồn gốc của các cuộc gọi, tin nhắn hay đường link trước khi cung cấp thông tin cá nhân. Sự thiếu cảnh giác này đã tạo điều kiện cho các đối tượng xấu dễ dàng thực hiện các hành vi lừa đảo.
Hậu Quả Nghiêm Trọng Của Lừa Đảo Ví Điện Tử
Hậu quả của các vụ lừa đảo qua ví điện tử không chỉ dừng lại ở việc nạn nhân mất tiền. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân còn có thể bị liên đới vào các vụ án rửa tiền hoặc lừa đảo dây chuyền. Điều này xảy ra khi nạn nhân bị lợi dụng để nhận và chuyển tiền qua nhiều ví khác nhau với các lý do như làm nhiệm vụ nhận thưởng hay hỗ trợ giải ngân khoản vay.
Về mặt tâm lý, nạn nhân thường phải chịu đựng áp lực tinh thần rất lớn sau khi bị lừa đảo, đặc biệt là khi họ đã vay mượn tiền từ bạn bè và người thân để tham gia vào các chiêu trò này. Nhiều trường hợp nạn nhân rơi vào tình trạng trầm cảm, mất niềm tin vào xã hội và thậm chí có ý định tự tử do áp lực nợ nần và sự xấu hổ trước người thân.
Khuyến Cáo Từ Các Nhà Cung Cấp Ví Điện Tử
Đại diện các nền tảng ví điện tử lớn đã khẳng định rõ ràng rằng họ không bao giờ yêu cầu người dùng cung cấp mật khẩu hay mã OTP dưới bất kỳ hình thức nào. Các công ty này cũng không yêu cầu người dùng chuyển tiền đến tài khoản khác vì bất kỳ lý do nào, kể cả việc xác thực tài khoản hay nâng cấp dịch vụ.
Các nhà cung cấp cũng nhấn mạnh rằng ứng dụng chính thức của họ chỉ được phát hành trên các kênh chính thống như App Store đối với thiết bị iOS và Google Play đối với thiết bị Android. Người dùng tuyệt đối không nên tải ứng dụng từ bất kỳ nguồn nào khác, đặc biệt là các đường link được gửi qua tin nhắn, email hay mạng xã hội.
Đối với các dịch vụ vay tiền online, các nền tảng ví điện tử khuyến cáo người dùng chỉ nên vay tại các tổ chức tín dụng uy tín có giấy phép hoạt động từ Ngân hàng Nhà nước. Người dùng cần đọc kỹ các điều khoản, phí phạt, thời gian vay và điều kiện giải ngân trước khi quyết định vay. Đặc biệt, không bao giờ chuyển bất kỳ khoản phí nào trước khi nhận được tiền vay.
Hướng Dẫn Bảo Vệ Bản Thân Trước Lừa Đảo Ví Điện Tử
Để bảo vệ bản thân khỏi các chiêu trò lừa đảo qua ví điện tử, người dùng cần nâng cao ý thức cảnh giác và tuân thủ một số nguyên tắc an toàn cơ bản. Trước hết, tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu đăng nhập ví điện tử, mã xác thực OTP cho bất kỳ ai, kể cả những người xưng là nhân viên ngân hàng hay nhân viên của ví điện tử.
Người dùng cần thay đổi mật khẩu của ví điện tử thường xuyên và tránh đặt mật khẩu dễ đoán như ngày sinh, số điện thoại hay các chuỗi số đơn giản. Mật khẩu nên kết hợp giữa chữ cái viết hoa, viết thường, số và ký tự đặc biệt để tăng độ bảo mật.
Khi nhận được tin nhắn, cuộc gọi hay email yêu cầu quét mã QR hoặc truy cập đường link lạ, người dùng cần hết sức cảnh giác. Thay vì làm theo hướng dẫn, hãy liên hệ trực tiếp với tổng đài chính thức của nhà cung cấp ví điện tử để xác minh thông tin. Số điện thoại tổng đài chính thức có thể tìm thấy trên website chính thức hoặc trong ứng dụng ví điện tử.
Người dùng chỉ nên cài đặt ứng dụng từ các kênh phân phối chính thống như App Store và Google Play. Tuyệt đối không cài đặt ứng dụng từ các đường link hay tệp tin lạ được gửi qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội. Trước khi cài đặt, nên kiểm tra kỹ tên nhà phát hành, số lượt tải và đánh giá của người dùng khác.
Trong trường hợp phát hiện hoặc nghi ngờ mình đã bị lừa đảo, người dùng cần nhanh chóng liên hệ với nhà cung cấp ví điện tử để khóa tài khoản tạm thời và đồng thời trình báo với cơ quan công an gần nhất. Việc trình báo kịp thời có thể giúp ngăn chặn tổn thất tiếp theo và hỗ trợ cơ quan chức năng trong việc điều tra, truy bắt các đối tượng lừa đảo.