Những năm gần đây, các hoạt động lừa đảo qua điện thoại và mạng xã hội ngày càng tinh vi, đặc biệt là những chiêu lừa nhắm vào học sinh và phụ huynh. Các đối tượng xấu sử dụng những thủ đoạn tương tự nhau nhưng với kịch bản khác nhau để tạo sự tin cậy và lừa đảo nạn nhân. Để bảo vệ bản thân, cần hiểu rõ những chiêu lừa này và biết cách đối phó.
Chiêu lừa "mất điện thoại, mất danh bạ" phổ biến nhất
Một trong những thủ đoạn lừa đảo phổ biến nhất là kẻ xấu giả danh một học sinh trong lớp để liên hệ với phụ huynh. Chiêu lừa này hoạt động theo quy trình như sau:
- Kẻ lừa gọi điện cho phụ huynh, tự xưng là học sinh trong lớp của con
- Nói rằng đã mất điện thoại, mất hết danh bạ và cần xin lại số điện thoại của con
- Lý do đưa ra thường là để hỏi bài thi học kỳ hoặc các vấn đề liên quan đến học tập
- Sau khi có được số điện thoại, kẻ lừa sẽ gọi trực tiếp cho học sinh
Giai đoạn tiếp theo của chiêu lừa này là phần nguy hiểm nhất. Kẻ xấu sẽ tự xưng là cán bộ công an, cảnh sát hoặc cơ quan chức năng khác để hù dọa, điều tra hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo. Họ có thể yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP ngân hàng hoặc các yêu cầu khác nhằm chiếm đoạt tài sản.
Mạo danh cơ quan tuyển dụng và kêu gọi từ thiện
Ngoài chiêu lừa giả danh học sinh, còn có những chiêu lừa khác cũng rất phổ biến trong cộng đồng học sinh và phụ huynh:
Mạo danh cơ quan giáo dục để tuyển dụng: Các đối tượng tạo lập website và trang mạng xã hội giả mạo các trường đại học, sử dụng trái phép tên gọi, logo và hình ảnh chính thức. Các trang này đăng tải thông tin tuyển dụng với các yêu cầu bất thường như đề nghị ứng viên đóng tiền, tham gia khảo sát hoặc thực hiện thủ tục không đúng quy trình. Để tạo độ tin cậy, kẻ lừa còn đóng dấu đỏ và ghi tên người ký giả mạo lãnh đạo cơ quan.
Kêu gọi quyên góp từ thiện giả mạo: Những trang mạo danh này cũng kêu gọi quyên góp từ thiện với các nội dung sai sự thật, thường liên quan đến các sự kiện như bão lũ, thiên tai hoặc các hoàn cảnh khó khăn khác. Nạn nhân dễ bị xúc động và sẵn sàng chuyển tiền mà không kiểm chứng thông tin.
Cách nhận diện và phòng ngừa lừa đảo
Để tránh trở thành nạn nhân của những chiêu lừa này, cần nắm rõ những dấu hiệu cảnh báo:
- Những cuộc gọi từ số lạ yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, số tài khoản hoặc mã OTP là dấu hiệu rõ ràng của lừa đảo
- Các yêu cầu chuyển tiền, dù với lý do gì, cần xác minh trực tiếp với cơ quan liên quan
- Khi nhận được thông tin tuyển dụng, kiểm chứng qua website chính thức của cơ quan, không qua các trang mạo danh
- Các cuộc gọi tự xưng là cơ quan chức năng để hù dọa hoặc yêu cầu thực hiện các hành động nào đó cần kiểm chứng ngay
- Thông tin từ thiện hoặc cảnh báo từ các trang không xác thực cần tìm kiếm thêm nguồn tin đáng tin cậy
Khi phát hiện những hoạt động khả nghi, hành động đúng đắn là:
- Liên hệ ngay với giáo viên chủ nhiệm hoặc nhà trường để xác minh thông tin nếu là học sinh
- Báo cho cơ quan chức năng địa phương hoặc công an nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo
- Không cung cấp bất kỳ thông tin cá nhân, mã OTP hay chuyển tiền cho người lạ
- Chia sẻ thông tin cảnh báo với bạn bè, gia đình để phòng tránh
Cần nhớ rằng các cơ quan chính thức như nhà trường, trường đại học hay cơ quan chức năng sẽ không bao giờ yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân qua điện thoại hoặc mạng xã hội. Mọi thông tin chính thức đều được thông báo qua các kênh chính thức và trực tiếp với người liên hệ.
Trang Trắng khuyên bạn: Luôn nâng cao tinh thần cảnh giác khi nhận được các cuộc gọi, tin nhắn từ số lạ hoặc yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân. Kiểm chứng mọi thông tin trước khi thực hiện, đặc biệt là những yêu cầu liên quan đến tiền bạc. Nếu phát hiện các hoạt động lừa đảo, hãy báo cho cơ quan chức năng ngay để bảo vệ bản thân và cộng đồng. Sử dụng các công cụ tra cứu thông tin uy tín để xác nhận danh tính người gọi trước khi tin tưởng.