- lừa đảo
- người cao tuổi
- an toàn tài chính
- bảo vệ người dùng
- phòng chống tội phạm mạng
Cách bảo vệ người cao tuổi khỏi lừa đảo tài chính trực tuyến
Người cao tuổi là nhóm dễ bị tổn thương trước lừa đảo online. Tìm hiểu các thủ đoạn lừa đảo và cách phòng chống hiệu quả cùng Trang Trắng.
Người cao tuổi ngày nay phải đối mặt với một thách thức lớn trong thời đại kỹ thuật số: thiếu kỹ năng công nghệ khiến họ trở thành mục tiêu dễ dàng của các chiêu trò lừa đảo tài chính. Theo những thống kê gần đây, tổn thất do lừa đảo trực tuyến không chỉ ảnh hưởng đến tài chính cá nhân mà còn tác động lớn đến tâm lý và sức khỏe của nhóm người này. Việc trang bị kiến thức và kỹ năng phòng chống lừa đảo là hết sức cần thiết để bảo vệ người cao tuổi.
Quy mô thiệt hại từ lừa đảo tài chính
Theo số liệu thống kê từ các cơ quan chức năng trong nước, tổng thiệt hại do lừa đảo trực tuyến năm 2024 lên tới con số khủng khiếp khoảng 18.900 tỷ đồng. Điều đáng lo ngại hơn là cứ khoảng 220 người dùng smartphone, có 1 người trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo. Các số liệu mới hơn từ cơ quan công an cho thấy trong 8 tháng đầu năm 2025, đã phát hiện gần 1.500 vụ lừa đảo qua mạng, gây thiệt hại hơn 1.660 tỷ đồng.
Tội phạm lừa đảo hiện chiếm tới hơn 50% trong tổng số tội phạm hình sự, trong đó lừa đảo trực tuyến chiếm 59% và gây thiệt hại tương đối lớn về tài sản của người dân. Người cao tuổi lại là nhóm dễ bị tổn thương nhất bởi hạn chế về kỹ năng số, khiến họ dễ trở thành mục tiêu của các chiêu trò từ lừa tiền, lừa đầu tư cho đến tiếp nhận thông tin sai lệch về chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng.
Các thủ đoạn lừa đảo phổ biến nhắm vào người cao tuổi
Các đối tượng lừa đảo ngày nay sử dụng những kỹ thuật ngày càng tinh vi để trục lợi. Một trong những thủ đoạn phổ biến là giả mạo nhân viên y tế, điều dưỡng, tiếp cận người cao tuổi qua điện thoại, mời họ nhận quà tặng hoặc bốc thăm trúng thưởng. Thực chất, đây chỉ là "cái bẫy" để khuyến khích người già mua các sản phẩm chức năng với giá cao, rồi không nhận được bất cứ phần thưởng nào.
Các đối tượng lừa đảo còn sử dụng phần mềm để giả số điện thoại, dùng giọng nói giả mạo, và xây dựng quy mô hoạt động giống như một công ty thực thụ để tạo niềm tin với nạn nhân. Một thủ đoạn khác là giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng, viện kiểm sát để gọi điện đe dọa, yêu cầu người cao tuổi chuyển tiền "xác minh tài khoản" hay "giải quyết vụ việc".
Ngoài ra, các đối tượng còn tổ chức buổi hội thảo, tư vấn sức khỏe hoặc du lịch, kết hợp quảng cáo trên mạng xã hội để dụ dỗ người cao tuổi. Họ thường tập trung vào các nạn nhân từ 65 tuổi trở lên, cấm quay phim chụp ảnh, sử dụng quà tặng nhỏ để tạo lòng tin, sau đó thổi phồng công dụng sản phẩm thành "thần dược" và bán với giá chênh lệch gấp nhiều lần giá trị thực.
Theo các chuyên gia, người cao tuổi thường sống một mình, ít có giao tiếp xã hội thường xuyên, dẫn đến cảm giác cô đơn. Khi những kẻ lừa đảo dùng cách tiếp cận nhẹ nhàng, quan tâm "như con cháu", nhiều người già sẵn lòng tin tưởng và dễ bị thuyết phục.
Những giải pháp phòng chống và bảo vệ hiệu quả
Nhiều địa phương đã chủ động vào cuộc để dựng lên "lá chắn số" cho nhóm người dễ bị tổn thương này. Các tổ chức, chính quyền cơ sở và hội người cao tuổi đã tổ chức các lớp học chuyển đổi số miễn phí. Những khóa học này trang bị kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, nhận diện chiêu trò lừa đảo, tiếp cận các dịch vụ số cơ bản và quản lý tài chính trực tuyến.
Bên cạnh đó, cơ quan chức năng khuyến cáo các gia đình nên:
- Thường xuyên trò chuyện, hướng dẫn người già cách nhận biết lừa đảo
- Khuyến khích người cao tuổi hỏi ý kiến con cháu trước khi đưa ra quyết định tài chính
- Hướng dẫn dừng cuộc gọi khi được yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân
- Tìm số điện thoại thật của cơ quan đó và gọi lại để xác minh
- Lưu lại nội dung cuộc gọi, tin nhắn, số điện thoại và báo cơ quan Công an nếu nghi ngờ lừa đảo
Các tuyên truyền cảnh báo rủi ro cần được lồng ghép khéo léo trong các buổi họp và sinh hoạt cộng đồng. Vì thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, người cao tuổi cần được nhắc thường xuyên để luôn cảnh giác.
Nhiều ngân hàng và tổ chức tài chính đã yêu cầu chủ tài khoản chỉ định một "người liên hệ đáng tin cậy" - người có thể được hỏi ý kiến khi nghi ngờ có hành vi bóc lột tài chính. Những biện pháp này giúp tạo lớp bảo vệ bổ sung cho người cao tuổi trước các rủi ro tài chính.
Lời khuyên từ Trang Trắng: Để bảo vệ người cao tuổi khỏi lừa đảo tài chính, hãy sử dụng các nền tảng tra cứu thông tin uy tín như Trang Trắng để xác minh danh tính người gọi điện hoặc nhắn tin. Trước khi cung cấp bất kỳ thông tin cá nhân hoặc tài chính nào, hãy tra cứu số điện thoại để xác định xem đó có phải là số giả hay không. Đừng ngần ngại báo cáo những cuộc gọi hoặc tin nhắn đáng ngờ để giúp bảo vệ những người khác trong cộng đồng. Sự cảnh giác và chia sẻ thông tin là chìa khóa để xây dựng một môi trường an toàn cho tất cả mọi người, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất.