- lừa đảo trực tuyến
- an ninh mạng
- Trang Trắng
- bảo vệ tài chính
- mã độc
Lừa đảo trực tuyến năm 2026: Những nguy hiểm tinh vi mà bạn cần biết
Năm 2026, các hình thức lừa đảo trực tuyến sẽ tinh vi hơn với công nghệ Deepfake. Trang Trắng cảnh báo người dùng cần nâng cao cảnh giác để bảo vệ tài chính.
Trong những năm gần đây, lừa đảo trực tuyến trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với người dùng internet tại Việt Nam. Tuy nhiên, theo các báo cáo gần đây, số lượng nạn nhân bị lừa đảo năm 2025 lần đầu tiên ghi nhận mức giảm đáng kể so với những năm trước. Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo rằng người dùng không nên chủ quan, vì các hình thức tấn công mạng liên tục biến đổi và ngày càng trở nên tinh vi hơn. Đặc biệt, năm 2026 sẽ đặt ra những thách thức mới mà mỗi người cần phải hiểu rõ để bảo vệ bản thân và tài sản của mình.
Tình hình lừa đảo trực tuyến: Từ giảm tiến tới những lo ngại mới
Kết quả từ các cuộc khảo sát toàn quốc cho thấy một tín hiệu tích cực: năm 2025, tỷ lệ nạn nhân bị lừa đảo trực tuyến đã giảm rõ rệt. Cụ thể, khoảng 1 trong 555 người dùng được hỏi là nạn nhân lừa đảo, với tỷ lệ 0,18%, so với năm 2024 là 1 trong 220 người (tỷ lệ 0,45%). Đây được xem là chuyển biến rất tích cực sau nhiều năm lừa đảo trực tuyến gia tăng.
Sự cải thiện này đến từ nhiều nguyên nhân:
- Các chiến dịch triệt phá các nhóm tội phạm lừa đảo được triển khai quyết liệt cả trong và ngoài nước
- Công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức phòng chống lừa đảo được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng
- Các quy định mới của ngân hàng về xác thực sinh trắc học tạo ra rào cản kỹ thuật đáng kể, khiến tội phạm không dễ dàng sử dụng các tài khoản không định danh
- Các tổ chức tài chính tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin về các tài khoản liên quan đến lừa đảo
Tuy nhiên, con đường phía trước vẫn chứa đầy thách thức. Thiệt hại do tội phạm lừa đảo trực tuyến trong 11 tháng đầu năm 2025 vẫn lên tới hơn 6.000 tỷ đồng. Điều này chứng tỏ rằng mặc dù số lượng nạn nhân giảm, nhưng mức độ thiệt hại vẫn cực kỳ lớn.
Các hình thức lừa đảo phổ biến mà người dùng cần cẩn thận
Theo các cuộc khảo sát, các đối tượng lừa đảo vẫn chủ yếu sử dụng những kịch bản quen thuộc, nhưng chúng ngày càng trở nên tinh vi và khó phân biệt:
- Mạo danh công an: Đây là hình thức lừa đảo phổ biến nhất năm 2025. Tội phạm dựng kịch bản cáo buộc người dùng liên quan đến vụ án hình sự, tạo áp lực tâm lý, rồi yêu cầu "chuyển tiền chứng minh trong sạch" hoặc cài đặt phần mềm giả mạo. Một số trường hợp thậm chí còn dàn dựng trụ sở công an giả, sử dụng nhiều người đóng vai để tăng độ tin cậy
- Giả thông báo trúng thưởng: Đây là thủ đoạn lừa chiếm đoạt tiền đứng thứ hai về độ phổ biến. Tội phạm thông báo người dùng trúng thưởng hoặc nhận quà, yêu cầu chuyển phí để nhận thưởng
- Mời gọi đầu tư lợi nhuận cao: Tội phạm hứa hẹn lợi nhuận vô cùng hấp dẫn để lôi kéo người dùng đầu tư vào các dự án giả mạo
- Giả shipper, kết bạn tình cảm: Các hình thức lừa này tồn tại khá dai dẳng dù không phải là chiêu trò mới
Một điểm đáng lo ngại là thói quen trình báo của người dân khi gặp lừa đảo vẫn chưa được cải thiện. Chỉ 32,12% nạn nhân báo cáo sự việc với cơ quan chức năng, trong khi phần lớn chỉ cảnh báo cho người thân hoặc thậm chí chấp nhận mất tiền mà không làm gì tiếp theo. Điều này khiến cơ quan chức năng thiếu dữ liệu để điều tra và cảnh báo sớm cho cộng đồng.
Năm 2026: Những nguy hiểm mới với công nghệ Deepfake và mã độc thông minh
Dự báo cho năm 2026 cho thấy an ninh mạng sẽ tiếp tục đối mặt với những thách thức mới và phức tạp hơn:
Công nghệ Deepfake: Các nhóm tội phạm mạng sẽ đẩy mạnh việc sử dụng công nghệ Deepfake để tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả mạo có độ chân thực rất cao. Những nội dung này có thể được sử dụng để mạo danh người quen, lãnh đạo cơ quan, cán bộ công quyền hoặc đại diện tổ chức tài chính, ngân hàng. Người dùng sẽ rất khó phân biệt thật - giả nếu thiếu kỹ năng và thông tin cập nhật.
Mã độc thế hệ mới: Năm 2025, đã ghi nhận 34,13% người dùng gặp sự cố liên quan đến mã độc, tăng đáng kể so với năm 2024 (23,40%). Năm 2026, mã độc vẫn sẽ là mối đe dọa phổ biến. Với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, việc tạo ra các biến thể mã độc mới trở nên dễ dàng hơn. Tội phạm có thể tự động hóa quá trình phát tán, né tránh các công cụ bảo mật truyền thống và tấn công có chọn lọc các nhóm người dùng cụ thể.
Điều đáng chú ý là xu hướng tội phạm mạng ngày càng tập trung vào nền tảng di động. Năm 2025 đã phát hiện hơn 62.000 loại mã độc mới trên điện thoại di động, trong đó có 931 loại phần mềm giả mạo các ứng dụng phổ biến nhằm đánh cắp thông tin hoặc chiếm quyền điều khiển thiết bị.
Lộ lọt dữ liệu cá nhân: Tình trạng lộ và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân tiếp tục phổ biến khi 88,05% người dùng phản ánh từng bị mời chào dịch vụ dù không có nhu cầu hay đăng ký nhận thông tin. Lượng dữ liệu cá nhân đã bị lộ từ trước vẫn sẽ bị các băng nhóm tội phạm khai thác để tiếp tục tấn công người dùng.
Tin tức tích cực: Người dùng ngày càng nâng cao ý thức bảo vệ
Mặc dù những thách thức đang chờ phía trước, nhưng có những dấu hiệu tích cực về ý thức an ninh mạng của người dùng:
- 83,23% người dùng chú ý đọc các quyền khi cài đặt ứng dụng, đặc biệt là các ứng dụng liên quan đến ngân hàng
- 56,80% thường kiểm tra lại thông tin trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin
- 83,20% chủ động sử dụng mật khẩu mạnh và kích hoạt xác thực hai yếu tố cho các tài khoản quan trọng
- 60,20% đã tìm hiểu hoặc tham gia các khóa học nâng cao kỹ năng an ninh mạng
Những tiến bộ này cho thấy nhu cầu trang bị kiến thức bảo vệ bản thân trên không gian mạng đang ngày càng tăng. Đây là tín hiệu đáng mừng trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam.
Ngoài ra, các quy định pháp luật mới như Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật An ninh mạng 2025 sẽ có hiệu lực, buộc các tổ chức và doanh nghiệp phải nâng cao trách nhiệm và đầu tư cho an ninh mạng tương xứng.
Lời khuyên từ Trang Trắng: Để bảo vệ bản thân trước các nguy hiểm lừa đảo trực tuyến, bạn cần luôn cảnh giác với những cuộc gọi, tin nhắn hoặc email bất thường. Không bao giờ chia sẻ thông tin cá nhân, mật khẩu hoặc chi tiết tài khoản ngân hàng với bất kỳ ai, kể cả những người tự xưng là nhân viên cơ quan chính phủ. Luôn kiểm tra kỹ số điện thoại, địa chỉ email hoặc website trước khi cung cấp thông tin nhạy cảm. Nếu bạn nghi ngờ là nạn nhân của lừa đảo, hãy liên hệ ngay với cơ quan chức năng hoặc sử dụng các dịch vụ tra cứu uy tín như Trang Trắng để xác minh thông tin liên hệ trước khi tương tác. Nâng cao kỹ năng số, cập nhật thường xuyên các ứng dụng và phần mềm, và sử dụng mật khẩu mạnh là những bước cơ bản nhưng rất hiệu quả để giảm thiểu rủi ro.