- an ninh mạng
- lừa đảo
- AI
- deepfake
- bảo vệ dữ liệu
- Tét Nguyên đán
- Trang Trắng
An ninh mạng 2026: Đối phó với AI, deepfake và cao điểm lừa đảo Tết
Năm 2026 đối mặt với làn sóng tấn công mạng tinh vi từ AI và deepfake. Cận Tết là cao điểm lừa đảo. Trang Trắng hướng dẫn bảo vệ tài sản và dữ liệu cá nhân.
Bước vào năm 2026, bảo mật thông tin trở thành vấn đề sống còn khi các cuộc tấn công mạng gia tăng nhanh chóng với độ phức tạp chưa từng có. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake và các công cụ tự động hóa đang tạo ra những thách thức lớn cho cá nhân, doanh nghiệp và các tổ chức. Đặc biệt, dịp cận Tết Nguyên đán tiếp tục là "mùa cao điểm" lừa đảo, khi các thủ đoạn độc hại ngày càng tinh vi và khó phát hiện.
AI, Deepfake và Các Mối Đe Dọa Mạng Năm 2026
Những dự báo về tình hình an ninh mạng toàn cầu năm 2026 cho thấy các tổ chức và cá nhân đang đối mặt với những thách thức chưa từng gặp. Các cuộc tấn công gia tăng cả về quy mô, tốc độ lẫn mức độ tinh vi, trong đó trí tuệ nhân tạo đóng vai trò trung tâm.
AI Agent (tác nhân AI) là một trong những xu hướng nổi bật nhất. Công nghệ này không chỉ được dùng để phòng thủ mà còn trở thành công cụ tấn công hiệu quả, cho phép những kẻ xấu tự động hóa quá trình dò quét, xâm nhập và che giấu dấu vết của mình. Điều này làm cho việc phát hiện và ngăn chặn trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Deepfake (giả mạo công nghệ AI) ngày càng trở nên tinh vi, làm mờ ranh giới giữa thật và giả. Công nghệ này tiềm ẩn rủi ro lớn cho giao dịch tài chính, quản trị doanh nghiệp và uy tín cá nhân. Những hình ảnh, âm thanh hoặc video giả có thể được sử dụng để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc làm tổn hại danh dự.
Bên cạnh đó, mô hình Ransomware-as-a-Service (mã độc tống tiền dưới dạng dịch vụ) khiến các cuộc tấn công tống tiền trở nên dễ triển khai. Trước đây, loại tấn công này chỉ nhắm vào các tổ chức lớn, nhưng giờ đây nó mở rộng phạm vi sang cả doanh nghiệp nhỏ và người dùng cá nhân.
Mặc dù công nghệ liên tục được nâng cấp, con người vẫn là mắt xích yếu nhất trong chuỗi bảo mật. Điều này đòi hỏi các tổ chức phải đầu tư mạnh hơn cho đào tạo và xây dựng văn hóa an toàn thông tin cho nhân viên.
Cảnh Báo Lừa Đảo Cận Tết Nguyên Đán
Dịp cận Tết Nguyên đán, các đối tượng lừa đảo gia tăng các chiêu trò núp bóng "thưởng Tết – hoàn tiền – quà tri ân – lì xì điện tử". Họ thường lợi dụng tâm lý tin tưởng và sợ bỏ lỡ quyền lợi của người dùng để thực hiện các hành động phạm tội.
Các thủ đoạn phổ biến gồm:
- Mạo danh cơ quan Nhà nước, ngân hàng, ví điện tử hoặc sàn thương mại điện tử gửi tin nhắn, email với đường link giả
- Yêu cầu "xác thực nhận thưởng" để đánh cắp thông tin đăng nhập và mã OTP
- Giả danh chương trình an sinh, khuyến mãi Tết, hoàn tiền, lì xì điện tử
- Mạo danh website bán vé, đặt phòng dịp lễ yêu cầu chuyển tiền trước
Sự kết hợp giữa giả mạo thương hiệu uy tín và tâm lý khẩn cấp khiến nhiều nạn nhân tự nguyện cung cấp thông tin đăng nhập, mã OTP mà không kịp nhận ra rủi ro.
Một hình thức lừa đảo mới khác đang được cảnh báo rộng rãi là các đối tượng mạo danh cơ quan thuế gửi "giấy mời làm việc" giả. Những văn bản này có hình thức giống giấy tờ hành chính nhưng sai thể thức, tên đơn vị, số hiệu hoặc con dấu. Sau khi nhận được, nạn nhân bị dẫn dụ liên hệ số điện thoại lạ, truy cập link hoặc quét mã QR không rõ nguồn gốc, từ đó bị đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tài sản.
Cách Bảo Vệ Tài Sản và Dữ Liệu Cá Nhân
Để phòng tránh các cuộc tấn công và lừa đảo, người dùng cần ghi nhớ nguyên tắc "3 không – 1 có":
- Không truy cập link lạ từ những nguồn không rõ ràng
- Không cung cấp mật khẩu và mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả những người tự xưng là đại diện của các tổ chức uy tín
- Không đăng nhập trên thiết bị lạ hoặc WiFi công cộng không bảo mật
- Có kiểm chứng thông tin qua các kênh chính thống trước khi hành động
Những hành động cơ bản nhưng quan trọng khác bao gồm:
- Thận trọng trước những thông tin chưa được kiểm chứng
- Tránh quét mã QR không rõ nguồn gốc
- Tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân, mã OTP hoặc chi tiết tài khoản
- Khi phát sinh nghi vấn, hãy chủ động liên hệ trực tiếp với các cơ quan, tổ chức chính thức để xác minh
- Cập nhật hệ thống an ninh, sử dụng phần mềm chống virus đáng tin cậy
Việc chủ động nâng cao nhận thức và trang bị kiến thức về an toàn thông tin trở thành tuyến phòng thủ then chốt, giúp bảo vệ tài sản và dữ liệu cá nhân, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm cả năm.
Lời khuyên từ Trang Trắng: Trong bối cảnh các mối đe dọa mạng ngày càng phức tạp, việc bảo vệ thông tin cá nhân không chỉ là trách nhiệm của cá nhân mà còn của toàn xã hội. Hãy luôn cảnh giác với những cuộc gọi, tin nhắn hoặc email lạ, đặc biệt những tin nhắn yêu cầu xác minh thông tin tài chính. Sử dụng Trang Trắng để tra cứu số điện thoại và xác định danh tính người gọi, giúp bạn phát hiện sớm các cuộc gọi lừa đảo. Luôn nhớ rằng các tổ chức chính thức sẽ không bao giờ yêu cầu bạn cung cấp mã OTP hoặc mật khẩu qua điện thoại hay tin nhắn. Hãy bảo vệ bản thân và gia đình bằng cách chia sẻ các kiến thức an toàn thông tin này với những người xung quanh.